Waterafvoer tuin zonder riool: infiltreren op Bossche zandgrond
Op de zandruggen onder Den Bosch kan regenwater vaak in de tuin wegzakken via grind, een wadi of infiltratiekrat. Afkoppelen kan subsidie opleveren.
Zonder riool voert u regenwater in de tuin af door het in de grond te laten zakken. Dat kan via een grindkoffer, infiltratiekratten, een wadi of een tuin met minder tegels. Op de zanderige ondergrond van Den Bosch werkt dat vaak goed, mits u eerst test hoe snel het water wegzakt. Dit onderwerp speelt hier om meerdere redenen. Het riool in de gemeente is grotendeels een gemengd stelsel. Regenwater en afvalwater gaan daarin samen door dezelfde buis. Bij hevige buien raakt dat stelsel vol, zoals in het Pinksterweekend van 2022 en op 25 augustus 2023. De gemeente wil regenwater daarom zoveel mogelijk van het riool halen. In dit artikel leest u hoe infiltreren werkt en waar u per wijk op let. Ook leest u wat u zelf kunt doen en welke regels en subsidies gelden.
Hoe herkent u dat uw tuin water slecht afvoert?
U herkent slechte waterafvoer in de tuin aan plassen die na een bui blijven staan, een drassig gazon en water dat terugloopt naar de gevel of de achterdeur. Waterafvoer zonder riool betekent dat regenwater in uw eigen tuin de grond in zakt, in plaats van via de regenpijp naar de straat te gaan. Kijk na een flinke bui goed rond. Staat er na een paar uur nog water op het terras? Dan klopt het afschot niet of is de ondergrond dichtgeslagen. Groeit er mos tussen de tegels of blijft het gras zompig, dan zakt het water te traag weg. Een overlopende regenton of een regenpijp die onderaan spuit, wijst op een afvoer die het water niet kwijt kan. Let ook op de binnenkant van het huis. Vochtplekken onderaan de muur of water in een kelder of kruipruimte kunnen betekenen dat tuinwater tegen de gevel blijft staan. Ruikt een putje in de tuin naar riool? Dan is dat putje waarschijnlijk wel op het riool aangesloten. Het probleem zit dan in de leiding en niet in de bodem. Dat onderscheid is belangrijk. Een bodemprobleem lost u op met infiltratie. Een verstopte leiding vraagt om ontstoppen.
Waarom werkt infiltreren op Bossche zandgrond vaak goed?
Infiltreren werkt in Den Bosch vaak goed omdat de stad op zandruggen is ontstaan, en zand laat regenwater relatief makkelijk door. Ook Rosmalen is gegroeid op een dekzandrug ten zuiden van de Maas. Toch is de ondergrond niet in elke tuin gelijk. De stad ligt in het stroomgebied van regenriviertjes, en hoe hoog het grondwater per wijk staat, is niet goed in openbare bronnen terug te vinden. Een eigen test is daarom de beste start. Graaf een gat op de plek waar u wilt infiltreren. Vul het met water en kijk hoe snel het wegzakt. Doe dat daarna nog een keer, want droge grond zuigt de eerste keer extra snel. Zakt het water vlot weg, dan is een grindkoffer of een krat een goede keuze. Blijft het staan, of stuit u bij het graven al op water? Dan is de bodem verzadigd en heeft ondergronds infiltreren weinig zin. Kies dan voor bovengrondse buffering, zoals een wadi of een verlaagd stuk gazon dat bij een bui tijdelijk vol mag lopen. Let ook op aangevoerde grond. Rond nieuwere woningen kan een laag opgebracht zand of puin liggen die zich anders gedraagt dan de oorspronkelijke bodem.
Welke Bossche wijken vragen extra aandacht bij tuinafwatering?
Extra aandacht is nodig in wijken waar het riool al zwaar belast is of waar water snel blijft staan, zoals West, De Overlaet en delen van Empel, Rosmalen en de Maaspoort. Een oudere studie noemt het rioolstelsel in West zwaar belast. Elke regenpijp die u daar afkoppelt, ontlast het riool in uw straat. In De Overlaet ontstaat bij lange of heftige regen waterhinder. De gemeente legt daar een apart infiltratieriool voor regenwater aan, samen met wadi's. Dat is hetzelfde principe dat u op kleine schaal in uw tuin toepast. Empel, Rosmalen en de Maaspoort lopen bij hoogwater meer risico op ondergelopen huizen en wegen. Laat water daar niet vlak naast het huis infiltreren en test eerst de bodem. In de Binnenstad zijn tuinen klein en zijn veel panden onderkelderd. Infiltreren naast een kelderwand is daar geen goed idee. Een regenton of een groen dak past beter. In De Groote Wielen bestaat ongeveer 30 procent van de wijk uit oppervlaktewater. Woont u aan een sloot of vijver, dan kunt u regenwater vaak bovengronds daarheen laten lopen. In oudere wijken zoals Zuidoost, Graafsepoort en Noord komt regenwater via het gemengde stelsel samen met afvalwater terecht. Ook daar helpt afkoppelen.
Zelf regenwater laten infiltreren: welke stappen zet u?
U laat regenwater zelf infiltreren door de regenpijp boven de grond af te koppelen en het water naar een grindkoffer, infiltratiekrat, wadi of plantvak te leiden. Begin bij de regenpijp. Zaag hem boven het maaiveld af en plaats een bocht die het water van de gevel wegleidt. Sluit de oude aansluiting naar het riool goed af, zodat er geen zand of ongedierte in komt. Leid het water daarna via een goot of buis naar de plek die u getest heeft. Een grindkoffer is een gegraven kuil met worteldoek eromheen en grof grind erin. Infiltratiekratten werken hetzelfde, maar bergen meer water in minder ruimte. Een wadi is een ondiepe, begroeide laagte die bij een bui volloopt en daarna weer leegzakt. Houd ruim afstand tot de gevel, de kelder en de erfgrens, zodat het water niet naar uw huis of dat van de buren loopt. Een regenton vooraan in de keten vangt een deel op voor de planten. Vervang daarnaast een paar tegels door gras of beplanting, of kies waterdoorlatende bestrating. Leg het terras met afschot van het huis af. Wilt u subsidie? Maak dan foto's voor en na, en lees eerst de voorwaarden. Een overloop naar het riool is niet toegestaan.
Wanneer heeft u een vakman nodig voor tuinafvoer?
Een vakman is nodig als het probleem niet in de bodem zit maar in een leiding: water dat terugkomt uit een putje, een verstopte terrasafvoer of een regenpijp die ondergronds vastzit. Infiltratie lost geen verstopping op. Loopt een tuinput over terwijl de grond eromheen droog is, dan zit er waarschijnlijk zand, blad of wortelgroei in de buis. Weet u niet waar uw regenpijp ondergronds naartoe loopt? Laat dan eerst kijken voordat u gaat graven. Soms blijkt een afvoer op een andere leiding aangesloten dan u denkt, of loopt hij onder het huis door. Bij oudere woningen, zoals de vooroorlogse huizen in Muntel en Vliert of de oude panden in de Binnenstad, is dat niet altijd bekend. Een vakman kan de leiding doorspuiten en met een camera bekijken waar een verstopping of breuk zit. Zo voorkomt u dat u op de verkeerde plek graaft. Een inspectie helpt ook om vast te stellen of het probleem op uw eigen terrein of in het openbare deel zit. Loopt uw kelder vol tijdens een zware bui omdat het riool in de straat overvol is, dan kan het om het openbare stelsel gaan. Meld dat bij de gemeente. Voor een verstopping op eigen terrein belt u 073-2001389.
Wat kost hulp bij een verstopte tuinafvoer?
Hulp bij een verstopte tuinafvoer of regenpijp kost een starttarief van 150 euro, daarna betaalt u 25 euro per kwartier. U betaalt dus naar de tijd die het werk werkelijk kost. Hoeveel tijd dat is, hangt af van een paar dingen. Is het ontstoppingsstuk makkelijk bereikbaar, dan kan er snel worden begonnen. Ligt het onder tegels, een vlonder of een plantenbak, dan kost zoeken en vrijmaken extra tijd. Ook de oorzaak telt mee. Blad en zand zijn meestal sneller verwijderd dan wortels die door een voeg zijn gegroeid. U kunt zelf tijd besparen. Zoek vooraf uit waar uw putjes, regenpijpen en het ontstoppingsstuk zitten. Haal losse spullen weg. Vertel aan de telefoon wat u ziet: welke afvoer overloopt, sinds wanneer en of het na regen erger wordt. Na 28 jaar ervaring weten we dat een goede beschrijving vaak al veel zegt over de oorzaak. Let op het verschil met afkoppelen. De tarieven hierboven gaan over het verhelpen van een verstopping. Het graven van een grindkoffer of het plaatsen van kratten is grondwerk, en die kosten hangen af van materiaal en omvang. Voor afkoppelen kunt u bij de gemeente subsidie aanvragen, tot maximaal 5.000 euro per maatregel.
Welke regels en subsidies gelden voor afkoppelen in Den Bosch?
Bij nieuwbouw, renovatie en de aanleg van verharding kan de gemeente via de hemelwaterverordening eisen dat u regenwater afkoppelt; in andere gevallen stimuleert zij afkoppelen met subsidie. Dat past bij het Plan Water en Riolering 2023-2028, waarin de gemeente schoon en vuil water verder wil scheiden. De gemeentelijke subsidie geldt voor het afkoppelen van de regenpijp, een groen dak of beide. Voor afkoppelen is het maximum 5.000 euro per maatregel. Een groen dak levert 25 euro per vierkante meter op, tot 3.000 euro voor particulieren en 10.000 euro voor een VvE. Er zijn twee belangrijke voorwaarden. Al het regenwater van het dak moet van het riool af. En een overstort naar de riolering mag niet. Waterschap Aa en Maas heeft ook een regeling. Inwoners van 's-Hertogenbosch dienen daarvoor een aparte aanvraag in, naast die bij de gemeente. Dan de vraag wie betaalt bij een verstopping. Zit die op uw eigen terrein, dan betaalt u zelf. Is het gemeentelijke deel verstopt, neem dan contact op met de gemeente via 073 – 615 57 77 of het digitale contactformulier. Het ontstoppingsstuk hoort op eigen terrein te liggen, op hoogstens 500 mm van de eigendomsgrens. Dat punt markeert vaak waar uw verantwoordelijkheid ophoudt.
Hoe voorkomt u wateroverlast en verstopping in de tuin?
U voorkomt wateroverlast en verstopping door goten en putjes schoon te houden, infiltratievoorzieningen tegen zand en blad te beschermen en minder tuin te verharden. Begin bovenaan. Haal in de herfst blad uit de dakgoot en zet een bladvanger op de regenpijp. Blad dat in een grindkoffer of krat spoelt, slibt die langzaam dicht. Plaats daarom een zandvang of putje met emmer vóór de infiltratievoorziening en leeg die een paar keer per jaar. Gebruik altijd worteldoek rond grind en kratten, zodat zand en wortels er niet in groeien. Rijd of parkeer niet op een wadi. Daardoor wordt de bodem dichtgedrukt en zakt het water slechter weg. Houd beplanting in de wadi laag en open. Spoel geen cementresten, verf of tuinaarde door een tuinputje. Dat geeft verstoppingen die u met infiltreren niet oplost. Controleer na elke zware bui hoe snel plassen verdwijnen. Duurt dat steeds langer, dan raakt een voorziening vol of verstopt. Vervang waar het kan tegels door gras of planten. Elke vierkante meter groen neemt regenwater op en ontlast uw voorzieningen. Gebeurtenissen zoals het Pinksterweekend van 2022 en de bui van 25 augustus 2023 laten zien dat zulke pieken voorkomen. Een tuin die water vasthoudt, vangt die beter op.
Samenvatting
Waterafvoer in de tuin zonder riool komt neer op regenwater laten wegzakken in uw eigen grond. Op de Bossche zandruggen lukt dat vaak, maar test altijd eerst. Volg deze stappen. Eén: kijk na een bui waar water blijft staan. Twee: graaf een testgat en kijk hoe snel het water wegzakt. Drie: koppel de regenpijp boven de grond af en leid het water naar een grindkoffer, krat of wadi, op afstand van gevel en kelder. Vier: vraag subsidie aan bij de gemeente en apart bij Waterschap Aa en Maas, zonder overloop naar het riool. Vijf: houd goten, zandvang en putjes schoon. Loopt een putje over door een verstopte leiding, bel dan 073-2001389.
Veelgestelde vragen
Bronnen
- Gemeente 's-Hertogenbosch: subsidie groene daken en afkoppelen — Uitleg over de gemeentelijke subsidie voor een groen dak en het afkoppelen van de regenpijp, met de voorwaarde dat al het dakwater van het riool af moet.
- Gemeente 's-Hertogenbosch: rioolaansluiting — Regels over wie betaalt bij een verstopping, de plek van het ontstoppingsstuk en hoe u de gemeente bereikt bij een verstopt openbaar deel.
- Hemelwaterverordening 's-Hertogenbosch — De verordening waarmee de gemeente afkoppelen kan verplichten bij nieuwbouw, renovatie en de aanleg van verharding.
- Wageningen University: studie over water in 's-Hertogenbosch — Beschrijft dat de stad op zandruggen in het stroomgebied van regenriviertjes is ontstaan en hoe de riolering vroeger op open water loosde.
Vragen over uw situatie?
Bel 24/7 en u spreekt direct een monteur, ook in Empel, Engelen of Rosmalen.
Bel 073-2001389